Saturday, December 11, 2010

MP3

परवा सहजच माझ्या ऑफीस मधल्या सहकार्याला माझा ब्लॉग दाखवत होतेखरं तर तो तेलुगु त्यामुळे माझा मराठीतला ब्लॉग त्याला काही कळणार नव्हतापण तरीही... मग तो मला विचारत होता की कशाबद्दल लिहितेस? Audio coding? मी म्हणाला की टेक्निकल काहीही नाही फक्त अवांतर
मग मी विचार करू लागले की एखाद दुसरी टेक्निकल विषयावरची पोस्ट लिहायला काही हरकत नाही. आणि ज्या तांत्रिक विषयाबद्दल मी लिहू शकते तो फार वेगळा, समजायला अवघड असा काही नाही. कारण आपण ती टेक्नोलॉजी दैनंदिन जीवनात वापरतो. त्यामुळे आजची पोस्ट mp3 के नाम!
गाण्याच्या mp3 फाईल्स आपण आजकाल किती सर्रास वापरतो नाही. डिजिटल audio players आपण सहजच mp3 players म्हणून टाकतो. मला आठवतंय मी कॉलेज मध्ये असताना म्हणजे साधारण ९८-९९ साली माझी एक मैत्रीण एका सीडी मध्ये शेकडो गाणी घेऊन आली होती. फार नवल वाटलं होतं तेव्हा! कारण तोपर्यंत सीडी मध्ये साधारण -१० गाणी असायची. आणि आजकाल आपण बघतो की एका सीडी मध्ये MP3 format मुळे जवळ जवळ १५० - २०० गाणी बसू शकतात.
नक्की हे MP3 प्रकरण आहे काय? तर त्याला टेक्निकल भाषेत CODEC म्हणतात. म्हणजे CODER - DECODER. CODER चे काम असते त्याला मिळालेली माहिती विशिष्ट कोड वापरून कमीत कमी जागेत बसवायची. आणि अश्या कोड भाषेमधली माहिती सर्वसामान्य लोकांना समजेल अश्या स्वरूपात आणण्याचे काम असते DECODER चे.

म्हणजेच आपण ज्या mp3 फाईल्स बघतो त्या कोड केलेल्या असतात. आणि जेव्हा एखाद्या प्लेयर वर आपण ती फाईल चालवतो तेव्हा त्या प्लेयर मधला decoder ती फाईल आपल्याला ऐकू येऊ शकेल अश्या format मध्ये बदलून देतो.

तर हे असं सगळं MP3 मुळे कसं घडू शकतं?
आपण आधी जाणून घेऊयात की पूर्वीची सीडी मध्ये ज्या पद्धतीने गाणी लोड केली असायची ती टेक्नोलॉजी काय आहे तेपूर्वी सीडींमध्ये PCM format गाणी लोड केली जायचीत्यामुळे एका मिनिटाच्या गाण्यासाठी जवळ जवळ 10MB जागा लागायचीम्हणजे मिनिटाचे गाणे म्हणजे 50 MB ही एका गाण्यासाठी लागणारी जागा होय. आणि आता जर आपण बघितलं तर दिसेल कि MP3 format मुळे साधारण एखादे गाणे 4-5MB एवढ्याच साइझचे असते.        
ही गोष्ट सध्या करण्यासाठी तसं म्हणाला तर अगदी साधं तत्व वापरलं आहे. ते म्हणजे ज्या गोष्टी अनावश्यक आहेत त्या गोष्टी टाकून देणे. पण मग कुठली गोष्ट आवश्यक आणि कुठली अनावश्यक हे कसं ठरवायचं? त्यासाठी काही नियम वापरले जातात. 
 
कुठलाही आवाज असो तो ऐकण्यासाठी आपण आपल्या श्रवणेन्द्रियाचा वापर करतो. पण त्या अवयवायाच्या पण काही मर्यादा असतात. तसंच आपले कान विशिष्ट आवाजच ऐकू शकतात. आता विशिष्ट आवाज म्हणजे काय तर 20Hz - 20kHz ह्या रेंजमधले आवाज आपण ऐकू शकतो. म्हणजे ही जी मर्यादा दिली आहे त्या बाहेरचे आवाज अस्तित्वात असले तरी ते आपल्याला ऐकू येत नाहीत. म्हणजेच कुठलाही ध्वनी दिलेल्या मर्यादेच्या बाहेरचा असेल तर आपल्या कानांसाठी अनावश्यक होतो. उदाहरणार्थ आपण जेव्हा जेव्हा घराची साफ-सफाई करतो तेव्हा आपण अनावश्यक गोष्टी काढून टाकतो. त्यामुळे गरजेच्या वस्तूंना जागा मिळते.
 
अजून एक नियम आहे जो एखादा ध्वनी/आवाज अनावश्यक आहे की नाही ते ठरवतो. आपण जेव्हा खूप गर्दीच्या ठिकाणी असतो तेव्हा सभोवतालच्या मोठ्या आवाजांमुळे आपल्याला दुसर्या व्यक्तीचे बोलणे (जे इतर आवाजाच्या मानाने लहान आवाजातले असते) ऐकू येत नाही. तसेच गाण्यांमध्ये अनेक वाद्ये वाजत असताना एखादा आवाज आपल्या कानांना ऐकू येऊ शकत नाही तेव्हा तो आवाज अनावश्यक होतो.
 
तर जे CODER असतात ते अशी अनावश्यक माहिती गाळून टाकतात आणि आवश्यक माहिती काही सांकेतिक शब्द वापरून कमीत कमी जागेत बसवतात. तसं म्हणालं तर हे आपल्या दैनंदिन आयुष्यामधला तत्त्व पण किती परिणामकारकरित्या वापरलं आहे नाही!

Thursday, December 9, 2010

कौन बनेगा करोडपती - अंतिम भाग

आज कौन बनेगा करोडपतीचा शेवटचा भाग झाला. आजकाल कुठलाही कार्यक्रम फक्त ९ आठवड्यांच्या कालावधीत संपणे हे एक आश्चर्यच आहे.
 
ई TV मराठीवर या गोजिरवाण्या घरात हि सिरीयल जवळ जवळ आठ वर्षे चालू आहे. माझ्या मोठ्या मुलीच्या जन्म आधीपासून. तिच्या कळत्या वयापासून तिला वर्षानुवर्षे चालणारे कार्यक्रम पहायची सवय झाली आहे. त्यामुळे तिला हा कार्यक्रम इतक्या लवकर संपतो हि फारंच तिच्या शब्दात सांगायचं तर एक अनोखी गोष्ट आहे. (बोलीभाषेत हिंदी शब्दांचा वापर हे हिंदी कार्टून बघण्याचे परिणाम आहेत.)
 
त्यामुळे ह्या कार्यक्रमाबद्दल असलेली टीका कि हा एक reality show आहे, काही उत्तरांसाठी एवढे पैसे असली तरी अमिताभ बच्चनची मी die-hard fan असल्याने  हा कार्यक्रम संपला ह्याची मनाला जरा हुरहुर लागली आहे. . 
 
सूत्रसंचालन करताना हा माणूस कोणी इतरांनी लिहिलेले डायलॉग न म्हणता तो उत्स्फूर्तपणे बोलत आहे असे वाटते. आजचा समारोपाचा डायलॉग पण तसाच होता. जणू तो स्वतःचं मनोगत व्यक्त करत आहे असे वाटत होते.    
 
अजून थोडे दिवस हा कार्यक्रम चालवा असे वाटत असताना हा कार्यक्रम संपणे हे त्याचे एक प्रकारचे यश वाटते.  

Wednesday, December 8, 2010

तिळाचे तेल

पुण्यात थंडीचा एवढा जोर आहे की तिच्या पासून बचाव आणि त्यासाठीचे उपाय ह्या शिवाय दुसरं काही सुचत नाहीये. म्हणूनच मग मागची पोस्ट बदामाच्या तेलाबद्दल होती. पण बदामाचे तेल तसे बरेच महाग असते. त्यामुळे त्याचा वापर शक्यतो तोंडापुरताच ठेवला जाऊ शकतो. पण थंडीच्या दिवसात अंग पण बरंच फुटतं. मग त्याच्यावर तिळाचे तेल हा एक घरगुती उपाय आहे.
 
खरंतर त्याकरता पण बाजारात बरेच lotions वगैरे मिळतात. पण माझा स्वतःचा स्वभाव असा आहे की अतिउत्साहात मी असल्या सगळ्या गोष्टी विकत आणते आणि वापरायची वेळ आली की कंटाळा करते. मग त्या प्रोडक्टची expiry date उलटून जाते आणि मला ते फेकून द्यावे लागतात. म्हणून मग मला हे घरगुती उपाय स्वस्त आणि परिणामकारक वाटतात.  
 
तर मी सांगत होते तिळाच्या तेलाबद्दल. तिळाचे तेल हे ऊष्ण गुणधर्माचे असते. त्यामुळे थंडीत त्याचा वापर चांगला. त्याचा वापर अनेक पद्धतींनी करता येऊ शकतो. मला २-३ पद्धती माहित आहेत. त्या म्हणजे:
  • रात्री झोपायच्या आधी हातापायांना लावणे. (पण मग काहींना तेलकट अंग घेऊन झोपणे योग्य वाटणार नाही किंवा पांघरूण तेलकट होऊ शकते.)
  • दुसरी पद्धत म्हणजे आंघोळ झाली की हातात थोडे थेंब तिळाचे तेल घेऊन ओल्या अंगावर लावणे. (अंग ओलसर असल्याने थोडे तेल लवकर पसरते.)
  • आणि मला माहित असलेली पण मी स्वतः कधी करून न पाहिलेली पद्धत म्हणजे आंघोळीच्या पाण्यात काही थेंब तेल टाकून त्या पाण्याने आंघोळ करणे.
माझ्या अनुभवानुसार तिळाच्या तेलाचा अजून एक उपयोग म्हणजे एखादा भाग स्नायूंच्या दुखण्याने दुखत असल्यास मालिश केल्यास आराम मिळतो. माझा उजव्या खांद्याचा सांधा एकूण काम, driving आणि दिवसभर कॉम्प्युटरसमोर बसून बर्यापैकी दुखतो. मग आंघोळीच्या आधी थोडी तिळाच्या तेलाने मालिश केल्याने बराच आराम मिळतो.

बघा तुम्हाला कितपत फायदा होतो तिळाचे तेल वापरून!

Monday, December 6, 2010

बदामाचे तेल

खरंतर कागदोपत्री थंडी सुरू होवून एक महिना उलटून गेला. पण निसर्गाने प्रचंड विक्षिप्तपणा करत मधेच पाउस, मधेच प्रचंड उकाडा असे वेगळेच रंग दाखवले. त्यामुळे झाले असे कि जी पोस्ट मी खूप आधी लिहिणार होते ती राहूनंच गेली. पण आता पुण्यात थंडीने भलताच जोर धरला आहे. त्या पार्श्वभूमीवर हि पोस्ट लिहायला घेतली आहे.
माझी स्वतःची त्वचा फार कोरडी आहे. त्यात आता थंडी म्हणाल्यावर तर बघायलाच नको. उपाय बरेच असतात. बाजारात मिळणारी विविध क्रीम्स, moisturisers इत्यादी इत्यादी. पण माझ्या अनुभवातला घरगुती आणि प्रभावी उपाय म्हणजे बदामाचे तेल. तसे सर्वांना माहितंच आहे कि बदामात ई विटामिन असते म्हणून. आणि ई विटामिन त्वचेसाठी पोषक असते.
 
मला स्वतःला दुधात बदाम उगाळून चेहर्याला लावतात हे माहित होते. पण एवढे परिश्रम घ्यायचा कंटाळा. मग ह्याला काही सोप्पा पर्याय मिळतो का विचार केला तेव्हा बदामाचे तेल हे उत्तर मिळाले. 
पुण्यात कोथरूडमध्ये (इतर कुठे असेल तर मला कल्पना नाही!) रामकृष्ण oil मिल आहे. तिथे लाकडी घाण्यावर काढलेले तेल मिळते. तिथे विविध प्रकारची तेले मिळतात आणि तिथेच मला बदामाचे तेल मिळाले. खाली त्याचा फोटो देत आहे.
 
मी मुख्यत्वे चेहर्यासाठीच हे तेल वापरते. तर माझ्या अनुभवातून मला कळलेले त्याचे फायदे म्हणजे:
  • त्वचेचा कोरडेपणा जातो.
  • त्वचा एकसारखी (even) होते.
  • चेहरा फेशियल केल्यासारखा  उजळतो.
  • डोळ्या खालची काळी वर्तुळे कमी होतात.
(मी साधारण ५-६ दिवस सलग हे तेल लावल्यावर माझ्या आईने मला विचारले कि फेशियल केले आहे का म्हणून!)
मी हे तेल उन्हाळा सोडला तर थंडीच्या आणि पावसाळ्याच्या दिवसात वापरते. सध्याचे थंडीचे दिवस बघता इतरांनी (तेलकट त्वचा असणारे) वापरले तरी फायदेशीर ठरू शकेल.

Saturday, December 4, 2010

Latest drawing...

आधी सांगितलं तसं drawing क्लास चालू केला आहे. मधे माझ्या ताईच्या घरी काही अडचणी असल्याने बरेच दिवस क्लास बंद होता. आणि मग जेव्हा पुन्हा सुरु झाला तेव्हा उठून क्लासला जाणे नको वाटत होते. पण विचार केला की आत्ता जर आळस केला तर माझा क्लास कायमचा बंद होईल. म्हणून मग नेटाने पुन्हा चालू केला आहे.
आज जे चित्र इथे पोस्ट करत आहे त्याच्यावर बरेच दिवस काम चालू होते.

आधी रेखाचित्र काढणे आणि मग रंगवणे. माझ्या ताईच्या म्हणण्या नुसार जसजशी मी चित्रे काढत जाईन तसतशी चित्रात रंग भरताना जास्त वेळ लागेल. कारण जास्त details लक्षात येउन तसे रंगवण्याचा प्रयत्न असेल. असो.

तर ह्या चित्राला पण बराच वेळ लागला.